Leren
AI-begrippenlijst
De termen die je tegenkomt bij het gebruik van ChatGPT en andere AI-tools, uitgelegd in begrijpelijke taal. Elke term heeft een kort alledaags voorbeeld.
Bijgewerkt op 29 september 2026
A
- AI-agent
- Een AI-systeem dat niet alleen antwoord geeft, maar zelfstandig meerdere stappen uitvoert om een doel te bereiken, zoals zoeken, tools gebruiken en resultaten controleren.
- Voorbeeld: Je vraagt een agent om drie vluchten onder de 200 euro te vinden, waarna deze zoekt, vergelijkt en verslag uitbrengt.
- API
- Application programming interface: een manier waarop het ene programma verzoeken naar het andere stuurt. Ontwikkelaars gebruiken AI-modellen via een API in plaats van een chatvenster.
- Voorbeeld: Een winkel-app stuurt klantvragen via een API naar een GPT-model en toont het antwoord direct in de app.
C
- Chatbot
- Een programma waarmee je communiceert door te typen of te praten. Moderne chatbots zoals ChatGPT gebruiken een groot taalmodel om hun antwoorden te schrijven.
- Voorbeeld: Het helpvenster op een bankwebsite dat vragen over paslimieten beantwoordt.
- Contextvenster
- De hoeveelheid tekst waarmee een model tegelijkertijd rekening kan houden, inclusief jouw berichten, geplakte inhoud en zijn eigen antwoorden. Dit wordt gemeten in tokens.
- Voorbeeld: In een heel lang gesprek kan het model details kwijtraken die je aan het begin hebt genoemd.
E
- Embeddings
- Reeksen getallen die de betekenis van een stuk tekst weergeven, zodat teksten met een vergelijkbare betekenis vergelijkbare getallen krijgen. Ze vormen de basis voor zoekfuncties en aanbevelingen.
- Voorbeeld: Een helpcentrum vindt het artikel over het resetten van een wachtwoord, zelfs als je 'inloggegevens vergeten' typt.
F
- Fine-tuning
- Het verder trainen van een bestaand model op een kleinere, specifieke set voorbeelden, zodat het beter wordt in een bepaalde taak of schrijfstijl.
- Voorbeeld: Een bedrijf fine-tunt een model op eerdere supportantwoorden, zodat de antwoorden aansluiten bij de eigen tone of voice.
G
- Generatieve AI
- AI die nieuwe content creëert, zoals tekst, afbeeldingen, audio of code, in plaats van alleen bestaande gegevens te ordenen of labelen.
- Voorbeeld: Een tool vragen om een verjaardagsgedicht te schrijven of een idee voor een logo te ontwerpen.
- GPT
- Generative Pre-trained Transformer: de naam van OpenAI's serie taalmodellen, zoals GPT-5.6 en GPT-6. ChatGPT is de chat-app die hierop is gebouwd.
- Voorbeeld: De gratis chat op deze site maakt gebruik van GPT-6 Luna, een van de GPT-6-modellen.
- Groot taalmodel (LLM)
- Een model dat is getraind op enorme hoeveelheden tekst om taal te voorspellen en te produceren. Het is de technologie achter ChatGPT en vergelijkbare tools.
- Voorbeeld: GPT-6, de modelfamilie achter de huidige ChatGPT-versies, is een groot taalmodel.
- Guardrails
- Regels en filters die een AI-systeem binnen veilige en gewenste grenzen houden, bijvoorbeeld door schadelijke verzoeken te weigeren of bij het onderwerp te blijven.
- Voorbeeld: Een chatbot voor een school weigert te helpen bij het schrijven van een opstel dat een leerling als eigen werk wil inleveren.
H
- Hallucinatie
- Wanneer een model iets onwaars beweert alsof het waar is, zoals een verzonnen feit, citaat, bron of getal.
- Voorbeeld: Je vraagt om bronnen en krijgt een boektitel en auteur die niet bestaan.
I
- Inferentie
- Het uitvoeren van een getraind model om een antwoord te krijgen. Training bouwt het model eenmalig op; inferentie vindt plaats telkens wanneer iemand een prompt verstuurt.
- Voorbeeld: Elk bericht dat je in een chat verstuurt, is één inferentieronde op een server.
J
- Jailbreak
- Een poging om een model te misleiden zodat het zijn veiligheidsregels negeert, meestal met zorgvuldig geformuleerde prompts of rollenspellen.
- Voorbeeld: Een prompt die het model vraagt te doen alsof het een personage zonder regels is.
K
- Kennislimiet
- De datum waarna een model geen informatie meer heeft uit zijn trainingsdata. Gebeurtenissen na die datum zijn onbekend voor het model, tenzij het op het web kan zoeken.
- Voorbeeld: Een model weet mogelijk niet wat de uitslag is van een verkiezing die na de kennislimiet is gehouden.
L
- Latentie
- De vertraging tussen het verzenden van een verzoek en het ontvangen van het antwoord. Kleinere, snellere modellen hebben meestal een lagere latentie.
- Voorbeeld: Een snel model begint vrijwel meteen met het schrijven van zijn antwoord, terwijl een redeneermodel mogelijk eerst pauzeert.
M
- Machine learning
- Een methode om software te ontwikkelen die patronen leert van voorbeelden, in plaats van alleen handgeschreven regels te volgen.
- Voorbeeld: Een spamfilter dat leert van e-mails die mensen als spam markeren.
- Multimodaal
- Geschikt voor meerdere soorten invoer of uitvoer, zoals tekst, afbeeldingen, audio en video.
- Voorbeeld: Een foto maken van een kapotte kraan en het model vragen hoe je die repareert.
N
- Neuraal netwerk
- Een computersysteem dat bestaat uit vele gekoppelde lagen van eenvoudige eenheden die patronen leren uit data. Taalmodellen zijn zeer grote neurale netwerken.
- Voorbeeld: De software die gezichten herkent in de fotogalerij van je telefoon.
O
- Open weights
- Een model waarvan de getrainde parameters zijn gepubliceerd, zodat iedereen het kan downloaden en op eigen hardware kan draaien.
- Voorbeeld: Een onderzoeksteam draait een open-weights-model op eigen servers, zodat gegevens het pand nooit verlaten.
P
- Parameters
- De interne waarden die een model tijdens de training aanpast. Ze bevatten wat het heeft geleerd. Grote modellen hebben er miljarden van.
- Voorbeeld: Zeggen dat een model 70 miljard parameters heeft, beschrijft de omvang ervan, niet direct de kwaliteit.
- Prompt
- De tekst die je aan een model meegeeft om aan te geven wat je wilt: een vraag, een instructie, bronmateriaal om mee te werken, of al deze dingen tegelijk.
- Voorbeeld: Vat dit rapport samen in vijf opsommingspunten voor mijn manager.
- Prompt injection
- Verborgen instructies in tekst, op een webpagina of in een bestand, bedoeld om een AI-systeem iets te laten doen waar de gebruiker niet om heeft gevraagd.
- Voorbeeld: Een webpagina bevat onzichtbare tekst waarin een AI-assistent de opdracht krijgt om een specifiek product aan te bevelen.
R
- Redeneermodel
- Een model dat een probleem in verschillende interne tussenstappen uitwerkt voordat het antwoordt. Dit is langzamer, maar betrouwbaarder voor wiskunde, logica en planning.
- Voorbeeld: Een redeneermodel vragen om een weekschema te maken dat aan tien verschillende voorwaarden voldoet.
- Retrieval-augmented generation (RAG)
- Een methode waarbij het systeem eerst relevante documenten opzoekt en die vervolgens aan het model geeft, zodat het antwoord op dat materiaal is gebaseerd.
- Voorbeeld: Een chatbot van een bedrijf zoekt in het personeelshandboek voordat hij een vraag over vakantiedagen beantwoordt.
S
- Spraakmodus
- Een manier om met een AI-assistent te praten door te spreken en gesproken antwoorden te horen in plaats van te typen en te lezen.
- Voorbeeld: Hardop om een recept vragen terwijl je je handen vol hebt in de keuken.
- Systeemprompt
- Instructies die vóór het begin van het gesprek aan een model worden gegeven, meestal door de app-ontwikkelaar, om de rol, toon en regels te bepalen.
- Voorbeeld: Een kook-app instrueert de assistent om alleen vragen over recepten en voedselveiligheid te beantwoorden.
T
- Temperatuur
- Een instelling die bepaalt hoeveel willekeur een model gebruikt bij het kiezen van woorden. Lage waarden zorgen voor voorspelbaardere tekst, hoge waarden voor meer variatie.
- Voorbeeld: Een lage temperatuur voor het extraheren van datums uit een contract, een hogere voor het brainstormen over namen.
- Token
- Een klein stukje tekst, vaak een deel van een woord, dat een model leest en schrijft. Limieten en prijzen worden berekend in tokens.
- Voorbeeld: In het Engels staat 100 tokens gelijk aan ongeveer 75 woorden.
- Trainingsdata
- De grote verzameling tekst en ander materiaal waarvan een model leert. De kwaliteit en ouderdom bepalen wat het model weet.
- Voorbeeld: Een model dat voornamelijk op Engelse tekst is getraind, presteert mogelijk minder goed in minder gangbare talen.
- Transformer
- Het type neuraal netwerkontwerp dat door de meeste moderne taalmodellen wordt gebruikt. Het is heel goed in het herkennen van verbanden tussen woorden in een tekst.
- Voorbeeld: De T in GPT staat voor transformer.
Deze woordenlijst gebruikt bewust eenvoudige definities. Technische details verschillen per bedrijf en model.
Blijf leren
- Wat is ChatGPTHoe het werkt, waar het goed in is en waar het tekortschiet.
- PromptgidsZo schrijf je prompts die nuttige antwoorden opleveren.
Twijfel je nog over een term?
Vraag de gratis chat om het uit te leggen met een voorbeeld. Deze draait op GPT-6 Luna en vereist geen account.